Nauczyciel wspomagający w przedszkolu, komu przysługuje

Nauczyciel wspomagający w przedszkolu to dodatkowy nauczyciel z kwalifikacjami z pedagogiki specjalnej, który współorganizuje pracę z dziećmi z orzeczeniem. Przepisy nazywają go nauczycielem współorganizującym kształcenie integracyjne albo specjalistą. Obowiązkowo pracuje w oddziałach integracyjnych oraz w grupach ogólnodostępnych z dziećmi z autyzmem i niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Nazwa „nauczyciel wspomagający” jest potoczna, ale używa jej większość rodziców i nauczycieli. W tym poradniku wyjaśniamy, skąd bierze się prawo do takiego wsparcia, czym nauczyciel wspomagający różni się od pomocy nauczyciela i asystenta, jak o niego zabiegać i co robić, gdy przedszkole odmawia.

Podstawa prawna

Zasady zatrudniania dodatkowych nauczycieli określa rozporządzenie MEN z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Przepis (§ 7) rozróżnia trzy sytuacje.

Przedszkole integracyjne i oddział integracyjny

W przedszkolach integracyjnych i w oddziałach integracyjnych w przedszkolach ogólnodostępnych zatrudnia się obowiązkowo dodatkowo nauczycieli posiadających kwalifikacje w zakresie pedagogiki specjalnej, w celu współorganizowania kształcenia integracyjnego. Dyrektor nie ma tu wyboru. Jeśli twoje dziecko trafia do oddziału integracyjnego, dodatkowy nauczyciel powinien w nim pracować.

Przedszkole ogólnodostępne, autyzm i niepełnosprawności sprzężone

W przedszkolach ogólnodostępnych, w oddziałach, do których uczęszczają dzieci z orzeczeniem wydanym ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, lub ze względu na niepełnosprawności sprzężone, zatrudnia się obowiązkowo dodatkowo nauczycieli z kwalifikacjami z pedagogiki specjalnej, w celu współorganizowania kształcenia tych dzieci. W praktyce oznacza to, że dziecko z autyzmem albo zespołem Aspergera ma prawo do dodatkowego nauczyciela w grupie także w zwykłym przedszkolu. Warto dopilnować, żeby była to osoba z kwalifikacjami odpowiednimi do potrzeb dziecka i żeby nie zastępowano jej pomocą nauczyciela.

Inne niepełnosprawności

Przy innych rodzajach niepełnosprawności w przedszkolu ogólnodostępnym dyrektor może, za zgodą organu prowadzącego, zatrudnić dodatkowo nauczyciela z kwalifikacjami z pedagogiki specjalnej, specjalistę, asystenta albo pomoc nauczyciela. Nie jest to obowiązek, ale możliwość. O takie wsparcie warto zabiegać, zwłaszcza gdy orzeczenie zawiera zalecenie dotyczące wsparcia nauczyciela specjalisty.

Co robi nauczyciel wspomagający

Nauczyciel współorganizujący kształcenie integracyjne nie jest opiekunem jednego dziecka. Pracuje z całą grupą razem z nauczycielem prowadzącym, a szczególną uwagę poświęca dzieciom z orzeczeniem. Do jego zadań należy między innymi:

• prowadzenie wspólnie z innymi nauczycielami zajęć i zajęć specjalistycznych,
• udział w wielospecjalistycznej ocenie funkcjonowania dziecka i tworzeniu IPET,
• dostosowanie metod i materiałów do możliwości dzieci z niepełnosprawnością,
• prowadzenie pracy wychowawczej z dziećmi,
• doradzanie nauczycielom i rodzicom w zakresie pracy z dzieckiem.

Rola nauczyciela wspomagającego jest ściśle związana z IPET. To w programie zapisuje się, jakie zajęcia dziecko ma i jak wygląda wsparcie w grupie. Więcej o tym dokumencie znajdziesz w poradniku IPET dla rodzica.

Nauczyciel wspomagający, pomoc nauczyciela i asystent

Rodzice często mylą te trzy funkcje, a przedszkola bywają skłonne zastąpić droższego nauczyciela tańszą pomocą. Dlatego warto znać różnice.

Pomoc nauczyciela i asystent mogą być bardzo cenni, ale nie prowadzą zajęć dydaktycznych ani terapeutycznych i nie zastępują nauczyciela specjalisty tam, gdzie przepisy wymagają nauczyciela.

Jak wnioskować o nauczyciela wspomagającego

Prawo do wsparcia wynika przede wszystkim z orzeczenia i z przepisów, a nie z dobrej woli placówki. Warto działać według kolejnych kroków.

1. Uzyskaj orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego. Wydaje je zespół orzekający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Jeśli zaczynasz od zera, przeczytaj poradnik orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.
2. Sprawdź zalecenia. Jeśli dziecko potrzebuje wsparcia nauczyciela specjalisty, poproś poradnię, żeby zalecenie było sformułowane jasno.
3. Złóż orzeczenie w przedszkolu i poproś na piśmie o informację, jak przedszkole zrealizuje zalecenia, w tym kto będzie dodatkowym nauczycielem.
4. Weź udział w spotkaniu zespołu przygotowującego IPET i dopilnuj, żeby forma wsparcia znalazła się w programie.
5. Zachowaj kopie wszystkich pism i odpowiedzi.

Dyrektor organizuje zatrudnienie dodatkowego nauczyciela we współpracy z organem prowadzącym, czyli najczęściej gminą. Dlatego składaj orzeczenie jak najwcześniej, najlepiej przed rozpoczęciem roku szkolnego.

Co zrobić, gdy dyrektor odmawia

Jeśli przedszkole nie zatrudnia nauczyciela wspomagającego w sytuacji, w której przepisy to nakazują, działaj stopniowo i na piśmie.

1. Poproś dyrektora o pisemne uzasadnienie odmowy i wskazanie podstawy prawnej.
2. Przypomnij w piśmie § 7 rozporządzenia MEN z 9 sierpnia 2017 r. i zalecenia z orzeczenia.
3. Zwróć się do organu prowadzącego (gminy albo innego organu, jeśli przedszkole jest niepubliczne), który odpowiada za finansowanie etatów.
4. Złóż skargę do kuratora oświaty, który sprawuje nadzór pedagogiczny i może wydać zalecenia dyrektorowi.
5. Rozważ kontakt z rzecznikiem praw dziecka albo organizacją pomagającą rodzicom dzieci z niepełnosprawnościami.

W przedszkolu niepublicznym, które dostaje dotację na dziecko z orzeczeniem, warto też przypomnieć, że część dotacji ma być przeznaczona na realizację zaleceń z orzeczenia. Szczegóły finansowania opisuje poradnik o opłatach i finansowaniu przedszkoli.

Gdy przedszkole tłumaczy, że „nie ma chętnych nauczycieli”, poproś o informację, jakie kroki podjęło w sprawie rekrutacji i jak w tym czasie realizuje zalecenia. Brak kadry nie zwalnia placówki z obowiązku, ale bywa realnym problemem, więc rozmowa o rozwiązaniu tymczasowym może przynieść więcej niż sam spór.

Na co zwrócić uwagę w praktyce

Samo zatrudnienie nauczyciela wspomagającego nie gwarantuje dobrego wsparcia. Zapytaj:

• ile godzin dziennie nauczyciel wspomagający pracuje w grupie dziecka,
• czy jest jeden na grupę, czy dzieli czas między kilka oddziałów,
• jakie ma kwalifikacje i doświadczenie z dziećmi o podobnych potrzebach,
• jak współpracuje z nauczycielem prowadzącym i specjalistami,
• jak przekazuje rodzicom informacje o postępach.

Dobre przedszkole odpowie na te pytania konkretnie. Jeśli szukasz placówki z dobrym zespołem, porównaj kilka przedszkoli w swojej okolicy i odwiedź je osobiście.

Jak współpracować z nauczycielem wspomagającym

Nauczyciel wspomagający jest dla rodzica jednym z najważniejszych rozmówców w przedszkolu, bo zna dziecko z codziennej pracy w grupie i jednocześnie patrzy na nie okiem pedagoga specjalnego. Dobrze ułożona współpraca zwykle opiera się na kilku prostych zasadach.

• Ustalcie stały sposób przekazywania informacji, na przykład krótką notatkę raz w tygodniu albo rozmowę przy odbiorze dziecka.
• Mów o tym, co dzieje się w domu: zmianach w zachowaniu, nowych umiejętnościach, gorszych nocach, zmianie leków zaleconej przez lekarza. To pomaga zrozumieć zachowanie dziecka w przedszkolu.
• Pytaj o konkretne sytuacje, a nie tylko o to, „jak było”. Na przykład, jak dziecko radziło sobie podczas posiłku albo w czasie zabawy w ogrodzie.
• Proś o ćwiczenia i sposoby, które możesz stosować w domu, żeby dziecko ćwiczyło te same umiejętności w obu miejscach.
• Przed spotkaniem zespołu przygotowującego IPET zapisz swoje obserwacje i pytania.

Jeśli masz zastrzeżenia do pracy nauczyciela, zacznij od spokojnej rozmowy z nim, a dopiero potem z dyrektorem. Często okazuje się, że problem wynika z organizacji pracy grupy, a nie ze złej woli, i da się go rozwiązać wspólnie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy nauczyciel wspomagający jest przypisany tylko do mojego dziecka?

Zwykle nie. Współorganizuje pracę całej grupy i wspiera wszystkie dzieci z orzeczeniem w oddziale, choć w IPET można zapisać, jak wygląda wsparcie konkretnego dziecka.

Czy dziecko z autyzmem w zwykłym przedszkolu ma prawo do nauczyciela wspomagającego?

Tak. W przedszkolu ogólnodostępnym, w oddziale z dzieckiem z orzeczeniem ze względu na autyzm, w tym zespół Aspergera, dodatkowy nauczyciel z kwalifikacjami z pedagogiki specjalnej jest obowiązkowy zgodnie z rozporządzeniem z 9 sierpnia 2017 r.

Czy pomoc nauczyciela może zastąpić nauczyciela wspomagającego?

Tam, gdzie przepisy wymagają nauczyciela z kwalifikacjami z pedagogiki specjalnej, nie. Pomoc nauczyciela wspiera czynności opiekuńcze, ale nie prowadzi zajęć dydaktycznych ani terapii.

Czy opinia o wczesnym wspomaganiu rozwoju daje prawo do nauczyciela wspomagającego?

Nie. Prawo do dodatkowego nauczyciela wiąże się z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, a opinia o wczesnym wspomaganiu daje prawo do zajęć WWR.

Gdzie złożyć skargę, gdy przedszkole nie zatrudnia nauczyciela wspomagającego?

Najpierw do dyrektora i organu prowadzącego, a następnie do kuratora oświaty, który sprawuje nadzór pedagogiczny nad przedszkolem.