Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego krok po kroku

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego to dokument wydawany przez zespół orzekający publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej na wniosek rodzica. Potwierdza, że dziecko z niepełnosprawnością potrzebuje specjalnej organizacji nauki i wsparcia, i wskazuje, jakie warunki przedszkole musi mu zapewnić.

Podstawą jest art. 127 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe oraz rozporządzenie MEN z 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. Poniżej opisujemy całą drogę: od wniosku, przez posiedzenie zespołu, po to, co zrobić, gdy treść orzeczenia Cię nie satysfakcjonuje.

Komu przysługuje orzeczenie i po co jest dziecku w przedszkolu

Orzeczenie wydaje się dzieciom z niepełnosprawnością, w tym dzieciom niesłyszącym i słabosłyszącym, niewidomym i słabowidzącym, z niepełnosprawnością ruchową (także z afazją), z niepełnosprawnością intelektualną, z autyzmem (w tym z zespołem Aspergera) oraz z niepełnosprawnościami sprzężonymi. Osobną grupą są dzieci niedostosowane społecznie lub zagrożone niedostosowaniem, ale w wieku przedszkolnym ta podstawa pojawia się rzadko.

Dla rodzica orzeczenie ma bardzo praktyczne znaczenie. Dziecko z orzeczeniem w przedszkolu ma prawo do:

• indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego (IPET), który przedszkole opracowuje na podstawie zaleceń z orzeczenia,
• zajęć rewalidacyjnych i specjalistycznych dobranych do potrzeb,
• dostosowania warunków nauki, metod pracy i otoczenia,
• w określonych przypadkach dodatkowego nauczyciela, który współorganizuje kształcenie, lub specjalisty,
• możliwości dłuższego wychowania przedszkolnego, bo dziecko z orzeczeniem może mieć odroczony obowiązek szkolny (o odroczeniu decyduje dyrektor szkoły, na wniosek rodzica).

Orzeczenie nie przesądza o rodzaju placówki. Rodzic sam wybiera, czy dziecko pójdzie do przedszkola ogólnodostępnego, integracyjnego czy specjalnego. Każda z tych placówek ma obowiązek realizować zalecenia zapisane w dokumencie.

Jak złożyć wniosek do poradni psychologiczno-pedagogicznej

Wniosek składa rodzic albo prawny opiekun dziecka. Nie może go złożyć przedszkole ani lekarz, choć przedszkole może zasugerować badanie. Formularz dostaniesz w poradni lub na jej stronie internetowej.

Która poradnia jest właściwa?

Co do zasady wniosek składa się do publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej właściwej ze względu na siedzibę przedszkola, do którego chodzi dziecko. Jeśli dziecko nie chodzi jeszcze do przedszkola, właściwa jest poradnia według miejsca zamieszkania. Dla dzieci z niektórymi rodzajami niepełnosprawności (na przykład z niepełnosprawnością wzroku, słuchu albo z autyzmem) orzeczenia mogą wydawać poradnie wskazane przez kuratora oświaty, w tym poradnie specjalistyczne. Najprościej zadzwonić do poradni rejonowej i zapytać, czy przyjmie wniosek w Twojej sprawie.

Jakie dokumenty dołączyć?

Komplet dokumentów przyspiesza sprawę. Zwykle są to:

• wypełniony i podpisany wniosek,
• zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia dziecka, wymagane przy wnioskach dotyczących niepełnosprawności,
• dokumentacja medyczna z diagnozą (na przykład od psychiatry dziecięcego, neurologa, audiologa, okulisty),
• wyniki wcześniejszych badań psychologicznych, logopedycznych i pedagogicznych, jeśli je masz,
• informacja z przedszkola o funkcjonowaniu dziecka w grupie, jeśli dziecko już do niego chodzi,
• wcześniejsze opinie i orzeczenia poradni.

Poradnia może poprosić o dodatkowe badania wykonane na miejscu. Dziecko zwykle odbywa spotkania z psychologiem, pedagogiem i logopedą, a przy niektórych diagnozach także z innymi specjalistami.

Termin wydania i posiedzenie zespołu orzekającego

Zgodnie z rozporządzeniem orzeczenie wydaje się w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia złożenia kompletnego wniosku. W praktyce warto złożyć wniosek wiosną, jeśli dziecko ma od września rozpocząć przedszkole lub zmienić placówkę, bo wtedy poradnie mają najwięcej spraw.

Jak wygląda posiedzenie?

Przewodniczący zespołu zawiadamia rodzica o terminie posiedzenia. Masz prawo w nim uczestniczyć i przedstawić swoje stanowisko. Możesz też wnioskować o udział innych osób, na przykład terapeuty, który prowadzi dziecko, lub nauczyciela z przedszkola. Takie osoby biorą udział z głosem doradczym. Posiedzenie jest rozmową o potrzebach dziecka, a nie egzaminem. Dobrze jest przygotować krótką listę tego, co dziecku sprawia trudność w codziennym życiu i co już pomaga.

Na jaki okres wydaje się orzeczenie?

Orzeczenie wydaje się na okres wychowania przedszkolnego, na rok szkolny albo na etap edukacyjny. Dla przedszkolaka najczęściej jest to okres wychowania przedszkolnego. Przed pójściem do szkoły trzeba złożyć nowy wniosek, bo zalecenia dla ucznia są inne niż dla przedszkolaka.

Co zawiera orzeczenie

Dokument ma stałą strukturę, ale treść zaleceń jest indywidualna. Znajdziesz w nim:

• diagnozę funkcjonowania dziecka, czyli opis mocnych stron i trudności,
• wskazanie rodzaju niepełnosprawności, z powodu którego wydano orzeczenie,
• zalecane formy kształcenia (przedszkole ogólnodostępne, integracyjne, specjalne lub oddział integracyjny),
• zalecenia dotyczące warunków realizacji potrzeb edukacyjnych, metod pracy i form pomocy,
• zalecane zajęcia rewalidacyjne, terapeutyczne i specjalistyczne,
• okres, na jaki orzeczenie wydano.

Przeczytaj zalecenia uważnie, zanim podpiszesz odbiór. To one są później podstawą IPET. Im bardziej konkretne, tym łatwiej wymagać ich realizacji. Więcej o tym, jak przedszkole przekłada zalecenia na plan pracy, przeczytasz w poradniku IPET dla rodzica.

Odwołanie od orzeczenia do kuratora oświaty

Jeśli nie zgadzasz się z orzeczeniem albo z odmową jego wydania, możesz się odwołać. Zgodnie z art. 127 Prawa oświatowego odwołanie wnosi się do kuratora oświaty za pośrednictwem zespołu, który wydał orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia.

Odwołanie piszesz samodzielnie, nie ma urzędowego wzoru. Warto w nim:

1. wskazać, które orzeczenie zaskarżasz (numer i datę),
2. opisać, z czym się nie zgadzasz (na przykład z rodzajem niepełnosprawności albo brakiem konkretnego zalecenia),
3. dołączyć dokumenty, które to potwierdzają, na przykład nową diagnozę lekarską.

Kurator może utrzymać orzeczenie w mocy, uchylić je i rozstrzygnąć sprawę sam albo przekazać ją do ponownego rozpatrzenia. Na rozstrzygnięcie kuratora przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Pamiętaj, że w trakcie odwołania dziecko nadal może chodzić do przedszkola, a przedszkole może udzielać mu pomocy psychologiczno-pedagogicznej na zwykłych zasadach.

Orzeczenie, opinia i orzeczenie o niepełnosprawności to trzy różne dokumenty

Rodzice często mylą te trzy dokumenty, a każdy z nich służy do czegoś innego.

Orzeczenie o niepełnosprawności z powiatowego zespołu nie zastępuje orzeczenia z poradni. Przedszkole nie może na jego podstawie opracować IPET. Z kolei orzeczenie z poradni nie daje prawa do świadczeń z pomocy społecznej. W praktyce wiele dzieci ma oba dokumenty, a często także opinię o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju. Wszystkie mogą obowiązywać równocześnie.

Co zrobić po otrzymaniu orzeczenia

Orzeczenie trafia do rodzica, a nie do przedszkola. To Ty decydujesz, czy i kiedy je przekażesz. Bez tego przedszkole nie ma obowiązku realizować zaleceń, dlatego warto złożyć kopię u dyrektora od razu.

Po złożeniu orzeczenia:

• przedszkole powołuje zespół, który przeprowadza wielospecjalistyczną ocenę funkcjonowania dziecka,
• zespół opracowuje IPET, a Ty masz prawo uczestniczyć w jego tworzeniu i dostać kopię,
• dyrektor organizuje zajęcia zalecone w orzeczeniu,
• przedszkole ma obowiązek zapewnić warunki z orzeczenia, a gmina dostaje na dziecko z orzeczeniem wyższe środki z budżetu państwa według wag ustalonych w przepisach o finansowaniu zadań oświatowych.

Jeśli szukasz placówki, która ma doświadczenie z dziećmi z orzeczeniem, w katalogu PrzedszkolaTerapeutyczne znajdziesz przedszkola z opisem dostępnych terapii, a wyszukiwarka pod adresem /szukaj pozwala filtrować je według miasta.

Najczęściej zadawane pytania

Czy orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego jest obowiązkowe?

Nie. To rodzic decyduje, czy złoży wniosek i czy przekaże orzeczenie przedszkolu. Bez orzeczenia dziecko nie ma jednak prawa do IPET i zajęć rewalidacyjnych.

Ile czasu poradnia ma na wydanie orzeczenia?

Rozporządzenie przewiduje termin nie dłuższy niż 30 dni od złożenia wniosku. Czas biegnie od chwili, gdy wniosek jest kompletny, dlatego warto od razu dołączyć wszystkie dokumenty.

Czy orzeczenie zostanie w aktach dziecka na zawsze?

Orzeczenie jest wydawane na określony okres, najczęściej na wychowanie przedszkolne. Przed szkołą składa się nowy wniosek, a dokument nie jest przekazywany dalej bez zgody rodzica.

Czy mogę wybrać przedszkole ogólnodostępne, jeśli orzeczenie zaleca specjalne?

Ostateczny wybór placówki należy do rodzica. Każde przedszkole, które przyjmie dziecko, musi realizować zalecenia z orzeczenia.

Jak długo mam czas na odwołanie?

Odwołanie do kuratora oświaty składa się w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, za pośrednictwem zespołu, który je wydał.

Czy orzeczenie o niepełnosprawności z powiatu wystarczy przedszkolu?

Nie. Przedszkole potrzebuje orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z poradni psychologiczno-pedagogicznej. Orzeczenie z powiatowego zespołu służy do świadczeń i ulg poza systemem oświaty.