IPET w przedszkolu, co musi wiedzieć rodzic

IPET w przedszkolu to indywidualny program edukacyjno-terapeutyczny, który przedszkole musi opracować dla każdego dziecka z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego. Tworzy go zespół nauczycieli i specjalistów pracujących z dzieckiem, na podstawie orzeczenia i wielospecjalistycznej oceny poziomu funkcjonowania, z udziałem rodzica.

To najważniejszy dokument w przedszkolnym życiu dziecka z orzeczeniem. Orzeczenie mówi, czego dziecko potrzebuje. IPET mówi, jak konkretne przedszkole te potrzeby zaspokoi: kto, ile godzin, jakimi metodami i w jakim celu. Dlatego warto go dobrze zrozumieć i aktywnie współtworzyć.

Podstawa prawna IPET

Obowiązek opracowania programu wynika z rozporządzenia MEN z 9 sierpnia 2017 r. w sprawie warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych, niedostosowanych społecznie i zagrożonych niedostosowaniem społecznym. Paragraf 6 tego rozporządzenia określa, co program zawiera, kto go tworzy, w jakim terminie i jak często ocenia się postępy dziecka.

Program dotyczy każdej formy przedszkola: specjalnego, integracyjnego, oddziału integracyjnego i ogólnodostępnego. Przedszkole niepubliczne, które przyjmuje dziecko z orzeczeniem i pobiera na nie dotację, również ma obowiązek opracować IPET.

Samo orzeczenie wydaje zespół orzekający w publicznej poradni psychologiczno-pedagogicznej. Jeśli jeszcze go nie masz, zajrzyj do poradnika o orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Kto opracowuje IPET i w jakim terminie

Program przygotowuje zespół złożony z nauczycieli i specjalistów, którzy prowadzą zajęcia z dzieckiem. W praktyce to wychowawca grupy, nauczyciel wspomagający albo współorganizujący kształcenie integracyjne, a także terapeuci: logopeda, psycholog, pedagog specjalny, fizjoterapeuta. Pracę zespołu koordynuje osoba wyznaczona przez dyrektora, najczęściej wychowawca.

Terminy są ustawowe. Zespół opracowuje IPET:

• do 30 września roku szkolnego, w którym dziecko rozpoczyna wychowanie przedszkolne w danym przedszkolu, albo
• w terminie 30 dni od dnia złożenia orzeczenia w przedszkolu, jeśli rodzic dostarczył je w trakcie roku.

Program opracowuje się na okres, na jaki wydano orzeczenie. Nie oznacza to, że jest niezmienny. Zespół modyfikuje go, gdy wymaga tego ocena postępów dziecka.

Zapamiętaj datę złożenia orzeczenia. Najlepiej złóż je w sekretariacie za potwierdzeniem odbioru na kopii. Od tej daty liczy się termin 30 dni.

WOPFU, czyli ocena przed programem

Zanim powstanie IPET, zespół przeprowadza wielospecjalistyczną ocenę poziomu funkcjonowania dziecka (WOPFU). To opis tego, jak dziecko funkcjonuje w przedszkolu: jego mocne strony, trudności, predyspozycje, zainteresowania, przyczyny niepowodzeń i potrzeby rozwojowe. Uwzględnia się w nim diagnozy i zalecenia z orzeczenia oraz wyniki obserwacji nauczycieli i specjalistów.

WOPFU przeprowadza się co najmniej dwa razy w roku szkolnym. Na tej podstawie zespół ocenia efektywność udzielanej pomocy i w razie potrzeby zmienia program. Dobrze napisana ocena jest konkretna: zamiast „dziecko ma trudności z komunikacją” znajdziesz w niej na przykład „dziecko sygnalizuje potrzeby gestem wskazywania, używa kilku symboli, nie inicjuje kontaktu z rówieśnikami”.

Udział rodzica i jego prawa

Rodzic nie jest gościem na spotkaniu zespołu, tylko jego uczestnikiem. Rozporządzenie gwarantuje rodzicowi:

• prawo do udziału w spotkaniach zespołu, na których opracowuje się i modyfikuje IPET oraz dokonuje WOPFU,
• zawiadomienie przez dyrektora o terminie każdego takiego spotkania,
• prawo do otrzymania kopii WOPFU i kopii IPET.

W spotkaniach mogą też uczestniczyć, na wniosek lub za zgodą rodzica, inne osoby, na przykład terapeuta prowadzący dziecko poza przedszkolem, lekarz albo przedstawiciel poradni. Warto z tego korzystać, bo terapeuta z zewnątrz zna dziecko dobrze i może pomóc ustalić spójne cele.

Kopię możesz otrzymać od razu po opracowaniu dokumentu. Jeśli przedszkole zwleka, poproś o nią na piśmie. Odmowa wydania kopii jest niezgodna z przepisami.

Co powinien zawierać IPET

Zakres programu określa rozporządzenie. Poniżej znajdziesz najważniejsze elementy, o które warto dopytać, jeśli w dokumencie ich brakuje.

Dobry program ma cele mierzalne i osadzone w życiu dziecka. „Rozwijanie umiejętności społecznych” to za mało. „Dziecko dołącza do zabawy w małej grupie z pomocą nauczyciela co najmniej raz dziennie” to cel, którego realizację da się sprawdzić.

Jak czytać IPET i o co pytać

Kiedy dostaniesz projekt albo kopię programu, przeczytaj go spokojnie w domu. Zaznacz fragmenty niejasne i przygotuj pytania na spotkanie.

Pytania o cele

• Które cele są najważniejsze w tym półroczu i dlaczego?
• Jak będziecie sprawdzać, czy cel został osiągnięty?
• Czy cele uwzględniają to, co dla nas jest ważne w domu (samodzielność, jedzenie, toaleta, sen)?

Pytania o zajęcia

• Jakie zajęcia specjalistyczne dziecko będzie miało, ile godzin tygodniowo i z kim?
• Czy zajęcia są indywidualne, czy w grupie?
• Kto prowadzi zajęcia rewalidacyjne i co się na nich dzieje?

Pytania o codzienność

• Jak wygląda plan dnia dziecka i jakie są w nim dostosowania?
• Co robicie, gdy dziecko jest przeciążone albo ma trudny dzień?
• Jak będziemy się kontaktować na co dzień?

Pytania o zgodność z orzeczeniem

Porównaj zalecenia z orzeczenia z treścią programu. Każde zalecenie powinno mieć odzwierciedlenie w IPET. Jeśli w orzeczeniu jest zalecona na przykład terapia logopedyczna albo AAC, a w programie jej nie ma, zapytaj dlaczego i poproś o uzupełnienie.

Więcej o tym, jakie zajęcia mogą się znaleźć w programie, piszemy w poradniku o terapiach w przedszkolu.

Co zrobić, gdy IPET nie powstał albo jest niewystarczający

Najpierw porozmawiaj z koordynatorem zespołu albo z dyrektorem. Często problem wynika z niewiedzy albo braku czasu, a rozmowa wystarcza. Jeśli nie:

1. Złóż pisemny wniosek do dyrektora o opracowanie lub zmianę programu, ze wskazaniem, czego brakuje.
2. Poproś o zwołanie spotkania zespołu i swój udział w nim.
3. Jeśli przedszkole nie reaguje, złóż skargę do organu prowadzącego (gmina albo osoba prowadząca przedszkole niepubliczne).
4. Zwróć się do kuratora oświaty, który sprawuje nadzór pedagogiczny nad przedszkolami.

Zachowuj kopie pism i notatki ze spotkań. Gdy rozważasz zmianę placówki, porównaj ofertę zajęć w katalogu przedszkoli dla dzieci z autyzmem albo przejrzyj wyszukiwarkę przedszkoli.

Najczęściej zadawane pytania

Czy IPET jest obowiązkowy w przedszkolu niepublicznym?

Tak. Przedszkole niepubliczne, które przyjmuje dziecko z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, ma obowiązek opracować IPET na tych samych zasadach co publiczne.

Do kiedy przedszkole musi opracować IPET?

Do 30 września roku szkolnego, w którym dziecko zaczyna chodzić do tego przedszkola, albo w ciągu 30 dni od złożenia orzeczenia, jeśli rodzic dostarczył je później.

Jak często przeprowadza się WOPFU?

Co najmniej dwa razy w roku szkolnym. Na podstawie tej oceny zespół sprawdza efekty pomocy i w razie potrzeby zmienia program.

Czy rodzic musi podpisać IPET?

Przepisy nie wymagają podpisu rodzica jako warunku ważności programu, ale rodzic ma prawo uczestniczyć w jego tworzeniu i otrzymać kopię. Wiele przedszkoli prosi o podpis jako potwierdzenie zapoznania się z dokumentem.

Czy można zmienić IPET w trakcie roku?

Tak. Zespół modyfikuje program, gdy wynika to z WOPFU albo gdy zmieniają się potrzeby dziecka. Rodzic może o to wnioskować w każdej chwili.

Co zrobić, gdy w IPET brakuje zaleceń z orzeczenia?

Zgłoś to koordynatorowi zespołu i dyrektorowi, najlepiej na piśmie. Jeśli brak nie zostanie uzupełniony, możesz złożyć skargę do organu prowadzącego i kuratora oświaty.