Terapie w przedszkolu terapeutycznym, przegląd zajęć

Terapie w przedszkolu terapeutycznym to zajęcia specjalistyczne prowadzone obok zwykłego programu wychowania przedszkolnego: najczęściej integracja sensoryczna, logopedia, trening umiejętności społecznych, komunikacja alternatywna, fizjoterapia, terapia ręki, zajęcia rewalidacyjne i terapia pedagogiczna. Zakres zależy od potrzeb dziecka opisanych w orzeczeniu i w IPET.

Rodzic, który porównuje przedszkola, często dostaje długą listę zajęć. Ta lista niewiele mówi, dopóki nie wiadomo, kto je prowadzi, jak często, w jakiej formie i czy są dobrane do dziecka. Ten poradnik wyjaśnia, czym poszczególne terapie są, dla kogo się sprawdzają i jak ocenić, czy przedszkole robi to dobrze.

Najczęstsze terapie w przedszkolu

Integracja sensoryczna (SI)

Terapia integracji sensorycznej pomaga dzieciom, które inaczej odbierają i przetwarzają bodźce: dotyk, ruch, równowagę, dźwięk. Zajęcia odbywają się w sali ze specjalnym sprzętem (huśtawki podwieszane, platformy, materace, tunele) i wyglądają jak zabawa, ale są zaplanowane na podstawie diagnozy SI. Prowadzi je terapeuta z ukończonym szkoleniem z integracji sensorycznej. Więcej o tej formie przeczytasz na stronie integracja sensoryczna.

Logopedia

Logopeda pracuje nad mową, rozumieniem, artykulacją, a u młodszych dzieci także nad jedzeniem, gryzieniem i oddychaniem, które mają wpływ na rozwój mowy. W przedszkolu terapeutycznym logopeda zwykle prowadzi zajęcia indywidualne i doradza nauczycielom, jak wspierać mowę w ciągu dnia.

Trening umiejętności społecznych (TUS)

TUS to zajęcia w małej grupie, na których dzieci ćwiczą konkretne zachowania: przywitanie, czekanie na swoją kolej, proszenie o pomoc, radzenie sobie z przegraną, rozpoznawanie emocji. Szczególnie korzystają z niego dzieci w spektrum autyzmu, w tym z zespołem Aspergera. Prowadzi go zwykle psycholog albo pedagog specjalny.

Komunikacja alternatywna i wspomagająca (AAC)

AAC to sposoby porozumiewania się dla dzieci, które nie mówią albo mówią niewiele: gesty, symbole graficzne, tablice komunikacyjne, karty do wymiany, urządzenia z syntezą mowy. Nie hamuje rozwoju mowy, a często go wspiera. Dobre przedszkole nie traktuje AAC jako osobnych zajęć raz w tygodniu, tylko używa jej przez cały dzień, w każdej sytuacji.

Fizjoterapia i rehabilitacja ruchowa

Fizjoterapeuta pracuje z dziećmi z niepełnosprawnością ruchową, obniżonym lub wzmożonym napięciem mięśniowym, wadami postawy, opóźnionym rozwojem ruchowym. Korzysta z metod dobranych do diagnozy i często współpracuje z lekarzem prowadzącym. W przedszkolu terapeutycznym zajęcia odbywają się w sali rehabilitacyjnej.

Terapia ręki

Terapia ręki usprawnia precyzyjne ruchy dłoni, chwyt, koordynację wzrokowo-ruchową. Pomaga dziecku w zapinaniu guzików, jedzeniu sztućcami, rysowaniu i późniejszej nauce pisania. Prowadzi ją terapeuta zajęciowy, fizjoterapeuta albo pedagog z odpowiednim szkoleniem.

Zajęcia rewalidacyjne

To zajęcia dla dzieci z orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, których celem jest usprawnianie zaburzonych funkcji i rozwijanie mocnych stron. Treść zajęć zależy od potrzeb dziecka: mogą to być ćwiczenia komunikacji, orientacji przestrzennej, funkcji poznawczych czy samoobsługi. Prowadzi je nauczyciel z kwalifikacjami z pedagogiki specjalnej. Wymiar godzin w szkołach określają ramowe plany nauczania, a w przedszkolu ustala się go w IPET i w organizacji pracy placówki, dlatego zawsze zapytaj dyrektora, ile godzin rewalidacji przewidziano dla dziecka.

Terapia pedagogiczna

Pomaga dzieciom z trudnościami w rozwoju funkcji potrzebnych do nauki: uwagi, pamięci, percepcji wzrokowej i słuchowej, myślenia. U starszych przedszkolaków przygotowuje do nauki czytania i pisania.

Muzykoterapia

Zajęcia z muzyką, rytmem i instrumentami wspierają regulację emocji, komunikację i kontakt z drugą osobą. Bywają szczególnie lubiane przez dzieci, które trudniej nawiązują relacje słowne. Warto zapytać, czy prowadzi je osoba z przygotowaniem terapeutycznym, a nie tylko muzycznym.

Dogoterapia

Zajęcia z udziałem psa mogą motywować dziecko do kontaktu i ruchu. To jednak forma uzupełniająca, a nie podstawowa terapia. Zapytaj o przygotowanie przewodnika i psa, zasady higieny i bezpieczeństwa, a przede wszystkim o to, czy dziecko nie boi się psów i nie ma alergii. Dziecko nie powinno być zmuszane do udziału.

Tabela terapii

Co wynika z orzeczenia, a co jest dodatkowe

Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego zawiera zalecenia, czyli między innymi rodzaje zajęć, z których dziecko powinno korzystać. Przedszkole ma obowiązek je zrealizować, a w IPET opisuje, w jakiej formie i w jakim wymiarze. Zajęcia wynikające z orzeczenia, z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i zajęcia rewalidacyjne są w przedszkolu publicznym bezpłatne. Przedszkola niepubliczne otrzymują na dziecko z orzeczeniem dotację na zasadach z ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, która powinna pokrywać zalecone wsparcie.

Poza tym przedszkole może oferować zajęcia dodatkowe, które nie wynikają z orzeczenia. Zapytaj wprost, które zajęcia są realizacją zaleceń, a które są dodatkowe, oraz czy za dodatkowe pobierana jest opłata. O kosztach piszemy szerzej w poradniku o opłatach i finansowaniu.

Osobną formą jest wczesne wspomaganie rozwoju, przysługujące na podstawie opinii poradni, w wymiarze od 4 do 8 godzin w miesiącu. Może być realizowane w przedszkolu albo w innej placówce i nie zastępuje zajęć wynikających z orzeczenia.

Jak ocenić jakość terapii w przedszkolu

Długa lista zajęć na stronie przedszkola to za mało. Podczas wizyty i rozmowy z dyrektorem sprawdź:

• Kwalifikacje. Zapytaj, kto prowadzi każdą terapię i jakie ma przygotowanie. Masz prawo o to pytać.
• Częstotliwość i forma. Ile razy w tygodniu, ile trwają zajęcia, czy są indywidualne, czy grupowe.
• Diagnoza na początku. Dobra terapia zaczyna się od diagnozy, a nie od zestawu ćwiczeń dla wszystkich.
• Cele i ocena postępów. Czy terapeuta potrafi powiedzieć, nad czym pracuje z dzieckiem i jak sprawdza efekty. Postępy omawia się przy WOPFU co najmniej dwa razy w roku.
• Spójność zespołu. Czy terapeuci rozmawiają z nauczycielami w grupie, żeby to, co dziecko ćwiczy na terapii, przenosiło się na codzienne sytuacje.
• Kontakt z rodzicem. Czy dostajesz wskazówki do pracy w domu i możesz od czasu do czasu zobaczyć zajęcia.
• Warunki. Czy jest sala SI, sala rehabilitacyjna, gabinet logopedyczny, kącik wyciszenia.
• Ciągłość. Czy terapeuci pracują w przedszkolu na stałe i czy zajęcia odbywają się regularnie, także gdy ktoś jest na urlopie.

Uważaj na obietnice szybkich efektów i metody, które nie mają uzasadnienia w wiedzy o rozwoju dziecka. W razie wątpliwości skonsultuj ofertę z lekarzem lub terapeutą prowadzącym. Jak porównywać placówki, opisuje poradnik jak wybrać przedszkole terapeutyczne.

Jak połączyć terapie w przedszkolu z zajęciami poza nim

Wiele dzieci korzysta też z terapii poza przedszkolem. To dobre rozwiązanie, o ile wszystkie osoby pracują w tym samym kierunku. Przekaż przedszkolu wyniki diagnoz i zalecenia z zewnątrz, poproś o udział terapeuty prowadzącego w spotkaniu zespołu IPET i pilnuj, żeby dziecko nie było przeciążone zbyt dużą liczbą zajęć. Odpoczynek i swobodna zabawa też są potrzebne do rozwoju.

Przedszkola z odpowiednią ofertą zajęć łatwo porównasz w wyszukiwarce przedszkoli.

Najczęściej zadawane pytania

Czy terapie w przedszkolu publicznym są płatne?

Zajęcia wynikające z orzeczenia, z pomocy psychologiczno-pedagogicznej i zajęcia rewalidacyjne są bezpłatne. Opłata może dotyczyć tylko zajęć dodatkowych, które nie są realizacją zaleceń.

Ile godzin terapii przysługuje dziecku w przedszkolu?

Nie ma jednej liczby dla wszystkich dzieci. Rodzaj i wymiar zajęć wynikają z zaleceń orzeczenia i są ustalane w IPET, dlatego warto zapytać o nie dyrektora i zespół.

Czy dziecko może korzystać jednocześnie z WWR i z terapii w przedszkolu?

Tak. Wczesne wspomaganie rozwoju jest odrębną formą wsparcia na podstawie opinii poradni i może być realizowane obok zajęć przedszkolnych.

Jak sprawdzić, czy terapeuta ma odpowiednie kwalifikacje?

Zapytaj dyrektora o wykształcenie i ukończone szkolenia terapeuty. Przedszkole może pokazać te informacje lub opisać je w rozmowie.

Czy dogoterapia jest skuteczna?

To forma uzupełniająca, która u części dzieci zwiększa motywację do kontaktu i ruchu. Nie zastępuje podstawowych terapii i wymaga wcześniejszej oceny bezpieczeństwa oraz zgody dziecka na udział.